Kapodaster, często nazywany capo (od włoskiego capotasto), to niewielkie urządzenie zakładane na gryf gitary, które działa jak ruchome siodełko — dociska wszystkie struny w wybranym miejscu i tym samym skraca ich efektywną długość. Dzięki temu każda struna brzmi wyżej — o tyle półtonów, ile wynosi numer progu, na którym założono capo. To umożliwia zmianę tonacji bez konieczności przestawiania chwytów na gryfie.
Kapodaster – rózne konstrukcje
Kapodastery występują w różnych konstrukcjach: najpopularniejsze są modele sprężynowe („klamrowe”), które łatwo założyć i zdjąć jedną ręką, choć ich siła docisku bywa fabrycznie ustalona; wersje z regulacją śrubową pozwalają dokładnie dopasować nacisk do grubości strun i krzywizny podstrunnicy; są też proste rozwiązania w postaci tekstylnych pasków oraz kapodastery częściowe, które dociskają tylko niektóre struny, dając ciekawe efekty w aranżacji i umożliwiając nietypowe stroje.
Wybierając kapodaster, warto zwrócić uwagę na dopasowanie do rodzaju gitary: gitary klasyczne (z nylonowymi strunami) mają szerszy i bardziej płaski gryf, co wymaga kapodastrów o odpowiedniej szerokości i konstrukcji. Nadal istotny jest profil gryfu (krzywizna podstrunnicy), by docisk był równomierny i nie powodował nieczystości dźwięku ani fałszowania. Jakość wykonania — mocna sprężyna lub solidna śruba i odpowiednia podkładka — decyduje o tym, czy kapodaster będzie działał długo i nie wpłynie negatywnie na gitarę.
Czy Czy kapodaster wpływa na strój gitary?
Kapodaster bywa krytykowany za możliwość rozstrajania instrumentu — jeśli docisk jest zbyt mocny lub nierówny, niektóre struny mogą być nadmiernie naciągnięte, co podnosi ich ton ponad optymalną wysokość. Dlatego zaleca się dokładne ustawienie: kapo tuż za progiem, równomiernie względem strun, delikatne dokręcanie lub regulację, testowanie każdej struny po założeniu, a także wyjęcie kapodastra, gdy zostawiamy gitarę na dłużej. Prawidłowo dobrany kapodaster nie powinien znacząco wpływać na stój instrumentu, choć po jego zdjęciu warto sprawdzić strój i ewentualnie go skorygować.
Kapodaster ma wpływ także na brzmienie: skrócenie menzury (odległości między progiem a mostkiem) powoduje jaśniejsze, bardziej „dźwięczne” tony, z nieco mniejszym sustainem. Gdy kapo jest ustawiony wysoko, gitara może nabrać cech nieco mandolinowego brzmienia, szczególnie w utworach folkowych czy akustycznych aranżacjach. Dlatego wielu gitarzystów używa kapodastrów nie tylko do transpozycji, ale też świadomie dla efektu barwy instrumentu.
W zastosowaniach muzycznych kapodaster okazuje się być uniwersalnym narzędziem — szczególnie popularny w folk, country, bluesie i muzyce akustycznej, gdzie pomaga przystosować tonację do wokalisty lub ułatwić grę przy użyciu łatwych chwytów. W muzyce klasycznej i jazzie rzadko się z nim spotyka, gdyż tam często preferuje się pełną harmonię i grę w różnych tonacjach bez korzystania z akcesoriów. Kapodaster nie zastąpi nauki chwytów barowych — w wielu aranżacjach ich opanowanie będzie konieczne, ale capo może być świetnym wsparciem zwłaszcza na początku drogi gitarowej.